Proces wychowania
W pojmowaniu przez niego istoty samego procesu wychowania. Ukazuje on. dwie główne strony tego procesu: - powolne dokonywanie się zmian w wychowaniu pod wpływem oddziaływania wychowawczego, - nagłe przeobrażenie się wychowanka w drodze wstrząsu (V-306). Rozwój więc wychowanka w procesie wychowania jest pojmowany przez Makarenkę z jednej strony, jako proces ewolucyjnie zachodzących w nim zmian, z drugiej - jako zmiany dokonujące się nagle, pod wpływem błyskawicznych operacji wychowawczych. Z tej dwoistości w pojmowaniu procesu wychowania u Makarenki wyprowadzano następnie często wnioski o dwóch głównych rodzajach metod pracy wychowawczej: - metod wychowania w ewolucyjnym znaczeniu terminu "wychowanie", . - metod wychowania jako operacji, powodujących nagłe przeobrażenia w znaczeniu reedukacji. Wydaje się jednak, że przez metody oddziaływania wychowawczego Makarenko rozumiał przede wszystkim szereg długotrwałych.
Ważność wychowania .